KobiYZ - 03
Bu hafta ineklerle ilgili bir haber var. İnekler, sensörler ve yapay zeka. Ve büyüklüğün artık doğal avantaj olmaktan çıkması.
İyi okumalar.
📰Haftanın haberi
Wisconsin'de hayvancılıkla uğraşıp süt üreten çiftçiler, inekler hastalandığında büyük zarar ediyormuş.
İnek hastalanıyor, verdiği süt miktarı düşüyor, veteriner çağırılıyor. Hem iş yükü, hem verim düşüşü, hem veteriner masrafı...
Veterinerler sonrasında müdahale edip inekleri iyileştirse de, olan oluyormuş.
İneklere sensör takmaya başlamışlar.
İneklerin boynuna takılan küçük bir cihaz ineklerin yemesini, içmesini, geviş getirmesini, hareketlerini 7/24 ölçmeye başlamış. YZ sistemi her ineğin normalini öğrenmiş. Sonra da, herhangi bir ineğin "normali" değişmeye başladığında...
Yani ineklerden biri normalden az yediğinde, normalden az hareket ettiğinde, normalden az geviş getirdiğinde, daha ortada gözle görülür "hastalık belirtisi" yokken, çiftçiye bildirim göndermeye başlamış: "136 numaralı ineğe dikkat et. Hastalanabilir."
Erken teşhis hayat kurtarır derler ya, çiftçiler de ineklere hastalanmadan hemen önce müdahale edebilmeye başlamış.
Sonuçlar net.
Süt verimi ortalama %8 artmış, veteriner masrafları %20 düşmüş. İnek başına kâr yılda 400 dolar artmış.
Rakam gözünüze küçük göründüyse, şöyle düşünün. Bir çiftlikte 3-5 inek yok. Çiftlikte 100 inek olsa, yılda 40.000 dolar eder. İyi para.
Konya'da ya da Bolu'da süt çiftliği işleten üretici için de iyi para. Erken teşhis önemli.
Kaynak: https://www.thebullvine.com/news/how-ai-is-banking-dairy-farmers-an-extra-400-per-cow/
🔎 YZ nasıl çalışır?
İneğin hastalanacağını nereden biliyor? Sihirli bir teknoloji değil.
6 yaşında bir oğlan çocuğunun annesi ya da babası olduğunuzu düşünün. Her akşam evde fırtına gibi esen çocuk o akşam yemeğini yemezse... Sessiz sessiz oturuyorsa... Oyun oynamak istemiyorsa... Öksürük, hapşırık, ateş, hiçbiri olmasa bile, bilirsiniz ki, sabaha hasta kalkacak.
Çünkü oğlunuzu tanırsınız. Normalini bilirsiniz.
Süt çiftliklerindeki YZ sistemi aynısını yapıyor. Sadece, 200 inek için aynı anda yapabiliyor. İneğin boynundaki küçük sensör her gün kaç saat geviş getirdi, ne kadar yürüdü, ne kadar yedi, hepsini kaydediyor. Her ineğin günlük alışkanlığını öğreniyor. Normalin dışına çıktığı anda, henüz 200 ineğin arasında fark edilir bir belirti olmasa da, durumu fark edip çiftçiye haber gönderiyor.
Veteriner erken müdahale edip hastalığı başlangıç aşamasında yakalıyor.
Anne babanın içgüdüsü de, bir çeşit veri yorumlama. Sensörleri farklı.
💡 Haftanın İpucu
Diyelim ki, süt fiyatlarındaki oynaklık hakkında biraz daha detaylı bilgi istiyorsunuz.
Google'a "süt fiyatları" yazsanız, milyon tane sayfa çıkar. Çoğu da SEO için hazırlanmış ilgisiz sayfalar. Hangisini açacaksınız? Hepsini nasıl okuyacaksınız, dert.
Perplexity bu konuda iyi.
Siz soruyu yazıyorsunuz, o interneti tarıyor ve cevabı size yazıyor.
ChatGPT'den farkı şu, atıp tutmuyor, gevezelik yapmıyor, uydurmuyor, kaynağını da gösteriyor.
Mesela "Türkiye'de süt alım fiyatları bu ay neden düştü?" ya da "Plastik hammadde fiyatları son üç ayda ne yaptı?" diye sorarsanız, gayet makul yanıtlarla ve kaynakları karşınıza çıkarıyor.
Rakibinizi, sektörünüzü, hammadde fiyatlarını, global ekonomik gidişatı takip etmek için güçlü bir araç. Ücretsiz sürümü günlük kullanım için yeterli. Şurada: perplexity.ai
🧠 Strateji & Analiz
(Engin Tezcan)
Para parayı çeker derler ya, büyük şirketler de hep daha çok kazanır.
Ölçek büyük, kaynaklar geniş. Daha fazla çalışan, daha fazla beyin, daha fazla göz, daha fazla kulak var. Fabrikada 10 ustabaşı, ahırda ineklere bakan 8 kişi, depoda 6 eleman... Üzerine bir de daha fazla teknoloji, daha fazla cihaz, daha fazla bilgisayar... Daha fazla satış, daha fazla kâr...
Küçük işletmelerin bu kaynaklarla mücadele etmesi zordu. Bu da büyüklere avantaj sağlıyordu.
İşler değişiyor.
Tek bir çiftçi artık 200 ineği tek başına izleyebiliyor. Bu teknolojiler ucuzluyor, yayılıyor.
Buradaki olası fırsat şu: Bazı devler eski alışkanlıklarını bırakmakta zorlanacaktır. Büyük organizasyonlar değişime direnir. Bürokrasi, kibir, tuzu kuruluk... Farklı farklı sebeplerden, yeni teknolojilere adapte olmakta geç kalanlar olacak.
Daha küçük çaptaki şirketler, hızlarını ve çevikliklerini avantaja çevirebilir.
Tarih, devlerin hantallığının yeni oyunculara nasıl fırsat verdiğinin örnekleriyle dolu.
Mesela matbaanın icadında, el yazması kitap yayınlayanların hantallığına takılmayan bağımsız matbaacı-yayıncılar devrim başlattı. İnternetin ilk zamanlarında, devler fiziksel mağazalarını korumaya çalışırken, Amazon gibi fiziksel mağazalarla uğraşmayan girişimler ortalığı karıştırdı.
Bugün de direnenler, ağır kalanlar, büyüklüğü sebebiyle adapte olmakta zorlananlar olacak. Fırsat burada.
Bu bülteni okuması gerektiğini düşündüğünüz biri varsa, ona da gönderin. Yorum ve öneriler için direkt bu e-postayı da yanıtlayabilirsiniz.
📩 Soru, yorum, haber, ipucu: editor@kobiyz.com
🤝 Sponsorluk ve iş birliği: sponsor@kobiyz.com
🖥️ Web sitesi: kobiyz.com